Sodyum Siyanür ve Güvenlik Tedbirleri
Üretiminden, son kullanım yerindeki bertarafına kadar olan tüm aşamalarda sodyum siyanür, belirlenmiş olan bazı güvenlik kurallarına tabi olmalıdır. Bu güvenlik kuralları üreticiler, yerel hükümetler ve bazı küresel yönetim ve sertifikasyon kuruluşları (International Cyanide Management Code – ICMC gibi) tarafından belirlenmektedir. Elbette bu kuralların belirlenmesinde öncelik her zaman insan ve çevre sağlığı olacaktır.
Genel olarak sodyum siyanür, üretiminden bertarafına kadar olan yolculuğunda şu 7 aşama ile karşılaşacaktır;
⚫ Üretimi
⚫ Üretildiği yerde depolanması
⚫ Nakliyesi
⚫ Ara satıcıda depolanması
⚫ Nihai kullanıcı da depolanması
⚫ Nihai kullanıcı da kullanılması
⚫ Bertarafı
Bu 7 aşama da ki ortak süreçler dikkate alındığında , farklı aşamalardaki depolanma kuralları genel depolama kuralları olarak uygulanacağı için, bu aşamalar daha aza indirgenmekte ve ortaya şu şekilde bir tablo çıkmaktadır;
◼️ Sodyum siyanür üretimi
◼️ Sodyum siyanür depolanması
◼️ Sodyum siyanürün taşınması
◼️ Sodyum siyanürün kullanılması
◼️ Sodyum siyanürün kullanıldıktan sonra bertarafı
Tüm bu süreçlerdeki alınması gerekli güvenlik tedbirlerini kısaca aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz;
1️⃣ Sodyum siyanür üretimi: Üretim tesisleri, çevreye ve işçilere zarar vermeden sentezleme yapılan tam otomasyonlu kapalı devre sistemler olmalıdır. Paketleme ve kurutma ünitelerinde güçlü havalandırma sistemleri ve çok aşamalı gaz yıkama kuleleri bulunmalıdır.
2️⃣ Sodyum siyanür depolanması: Siyanür depoları sel riski taşımayan, çatısı kesinlikle su sızdırmayan ve bağıl nemi %60'ın altında tutulan alanlar olmalıdır. Asitlerden, oksitleyici maddelerden, gıda malzemelerinden ve patlayıcılardan tamamen izole edilmiş bölgelerde depolanmalıdır. Yangın durumunda su yerine CO2 veya kuru toz kullanılmalıdır.
3️⃣ Sodyum siyanürün taşınması: Taşıma yapacak şirket ve sürücüler uluslararası tehlikeli madde taşımacılığı (ADR) standartlarına ve Cyanide Code Nakliye Doğrulama Protokolü kriterlerine uygun olarak akredite edilmelidir. Türkiye'deki uygulamalarda siyanür yüklü konteynerler limandan maden sahasına kadar öncü ve artçı eskort araçlar ve acil müdahale aracı eşliğinde, konvoy halinde taşınır. Sürücü kabininde güncel Güvenlik Bilgi Formu (SDS) ve acil durum eylem planı taşınmalıdır.
4️⃣ Sodyum siyanürün kullanılması: Tesis içerisindeki kritik noktalarda 7/24 çalışan sabit HCN gaz dedektörleri bulunmalı, personel ayrıca taşınabilir kişisel gaz dedektörleri taşımalıdır. Ambalajların açılması mutlaka kontrollü bir şekilde yapılmalıdır.
5️⃣ Sodyum siyanürlü atıkların bertarafı: Proses tamamlandıktan sonra siyanürlü atıklar çevreye verilmeden önce kimyasal yöntemlerle (INCO, peroksit vb.) deşarj limitlerinin altına düşürülmeli, atık barajlarının altı ise yeraltı sularına sızıntıyı tamamen kesmek için kalın geomembran (HDPE) astarlar ile kaplanmalıdır.